Nationaal congres familiebedrijven

Volgende editie Nationaal Congres Familiebedrijven: vrijdag 5 april 2019

Verslag 2018

Op een zonovergoten Landgoed Zonneheuvel in Doorn vond vrijdag 20 april 2018 het Nationaal Congres Familiebedrijven plaats.

Na de opening door dagvoorzitter Niels Govers, was de beurt aan Hans Biesheuvel, van ONL voor ondernemers. In zijn verhaal liet hij zich kritisch uit over de fiscale maatregelen voor ondernemers van het huidige kabinet en de voorgaande kabinetten.  Hij noemde het een waterval van negatieve maatregelen. Volgens Biesheuvel is er sprake van een slechte uitruil voor familiebedrijven: de rekening van de afschaffing van de dividendbelasting legt het kabinet neer bij het mkb door de verhoging van het box 2-belastingtarief. Biesheuvel benadrukte in zijn verhaal dat hoewel het nu weer goed gaat met de economie en met veel bedrijven, veel ondernemers voorzichtiger zijn geworden. De behoefte aan een trusted advisor is groot. Hoe kijk ik vooruit als ondernemer?

 

Systemische kijk op familiebedrijven

Daarna nam Barbara Hoogenboom van het Bert Hellinger Instituut het woord. In haar presentatie draaide het om een systemische kijk op familiebedrijven.

Een belangrijke vraag waar veel ondernemers voor staan is:  hoe ga je als ondernemer om met alle ontwikkelingen? Systemische lessen zijn:

  1. Dat wat je juist niet wilt, dringt zich aan je op
  2. Patronen hebben de neiging zich te herhalen
  3. Patronen trekken patronen aan.

Barbara Hoogenboom nam het publiek mee in thema’s als:  een verborgen opdracht, wat hebben ondernemers meer nodig dat hen helpt om om te gaan met de aanstormende toekomst en de betekenis van weerstand . Hoogenboom ging actief met de deelnemers aan de slag waarbij zij wisselend de rol van adviseur, familie of bedrijf speelden.

 

De familiestichting

’s Middags ging Niels Govers in op het onderwerp family governance en de familiestichting. Vanuit de familie zijn er diverse wensen: van overname van het bedrijf tot passief aandeelhouderschap. Hoe ga je hiermee om? Met een familiestichting is het mogelijk om de diverse wensen te regelen en op voorhand zaken vast te leggen om later discussies en problemen te voorkomen. Communicatie met alle familieleden is hierbij belangrijk. Schroom vooral ook niet om derden in het bestuur van een familiestichting in te brengen voor een objectieve blik.  Een familiestatuur is een vormvrij document waarin de familie de waarden, visie en missie van de familie formuleert. De inhoud van een familiestatuut kan doorwerken in testamenten en huwelijksakten. Een familiestatuut kan hierbij de brug vormen tussen familie- en bedrijfsbelangen.  Een familiestichting kan tevens fungeren als een STAK door de juiste doelomschrijving in statuten.

 

Bedrijfsopvolging in de agrarische sector

André Verduijn behandelde in zijn presentatie de bedrijfsopvolging binnen de agrarische sector, een boeiend onderwerp. In deze sector bestaat een groot verschil tussen de waarde van de grond en de productierechten en de winst van de bedrijfsactiviteiten. Grond en productierechten zijn miljoenen waard. Bij een bedrijfsovername wordt vaak gerekend met een bedrag van 30-40% van de vrije waarde. Maar wat als de andere kinderen hier niet mee eens zijn? In een arrest van de Hoge Raad van 13 april 2004, C02/233HR ging de Hoge Raad hier op in. Een overdracht tegen agrarische waarde is geen gift indien er sprake is van voorafgaande samenwerking, de agrarische waarde juist is berekend en er een meerwaardeclausule is. Voor wat betreft het fiscale deel van de bedrijfsopvolging is de landbouwvrijstelling nog steeds belangrijk, maar niet onomstreden. Verduijn ging nog in op de going concernwaarde. De waarde going concern is ook van belang binnen de bedrijfsopvolgingsregeling indien de liquidatiewaarde van de onderneming hoger is dan de waarde going concern, wordt als eerste voorwaardelijk vrijgesteld het verschil tussen beide waarden. Bij de meeste ondernemingen zal juist de waarde going concern (waarin begrepen de goodwill) hoger zijn dan de liquidatiewaarde. Bij de bedrijven in de land- en tuinbouw is vaak het omgekeerde het geval. Daar is men gewend om te werken met de lagere going concernwaarde. Voor deze bedrijven is zelfs een rekenmodel goedgekeurd aan de hand waarvan de lagere waarde going concern kan worden bepaald (Besluit van 16 november 2015, nr. BLKB2015/1346M, Stcrt. 2015, 41921).  Verder benadrukte ook Verduijn hoe belangrijk het is om alle familieleden bij de bedrijfsovername  te betrekken.

 

Pensioen bij bedrijfsopvolging en -overname

Theo Gommer behandelde als laatste het onderwerp Pensioen bij bedrijfsopvolging en -overname. Elke bedrijfsoverdracht heeft ook gevolgen voor het pensioen. Zowel dat van de werknemers, de nieuwe partners als de verkopende dga zelf. Het hangt van de wijze waarop de overname tot stand is gekomen, af wat de gevolgen voor het pensioen zijn. Bij een aandelentransactie worden de aandelen in een B.V. of N.V. overgenomen en deze transactie heeft geen invloed op de arbeidsvoorwaarden van de overgedragen werknemers. Die blijven ongewijzigd. Toch kunnen er zich problemen voordoen als er geen goed onderzoek heeft plaatsgevonden. Bij een activa/passiva-transactie kunnen er wel directe consquenties zijn voor de betrokken werknemers. Meestal doet zich de situatie voor dat zowel de vervreemder als de verkrijger een pensioenregeling hadden. In die situatie blijft de wettelijke hoofdregel van toepassing; de werknemers houden hun bestaande pensioenregeling.  Bij een bedrijfsovername is wel aandacht nodig voor de nieuwe toepasselijke CAO en/of de verplichtstelling van een bedrijfstakpensioenfonds. Deze gaan immers altijd voor. Let hierbij op dat er soms meerdere bedrijfstakpensioenfondsen kunnen bestaan.

 

Tenslotte ging Gommer nog in op het pensioen van de dga. Veel dga’s hebben de afgelopen decennia pensioen in hun eigen B.V. opgebouwd. De financiering daarvan moet dan vaak komen uit de verkoop van aandelen van de werk-B.V. Vooral in familiebedrijven levert dit veel discussie op. Tijdig hierover nadenken is belangrijk.

 

Met een gezellige borrel werd deze afwisselende dag goed afgesloten.